نقل وانتقال سهام
چگونگی نقل وانتقال سهام در انواع شرکتها:
شرکت های سهامی عام:
سهامداران در شرکت های سهامی عام می توانند به صورت آزادانه اوراق مشارکت خود را به دیگری منتقل کنند. به همین دلیل اگر شروط خاصی بر نقل و انتقال سهام وجود نداشته باشد، نیازی به تنظیم صورت جلسه و ارائه آن به هیئت مدیره نیز نخواهد بود. البته برای فروش سهام خود در شرکت های سهامی عام، باید در ابتدا نسبت به کپی آگهی تاسیس شرکت و تغییرات آن در روزنامه های کثیرالانتشار اقدام کنید. همچنین کپی کارت ملی و شناسنامه تمامی سهامداران در روزنامه ها الزامی است.
نقل و انتقال سهام بی نام در شرکت های سهامی عام:
دراین نوع شرکتها ، نقل و انتقال سهام بی نام به قبض واقباض صورت می گیرد.
نقل و انتقال سهام با نام در شرکت های سهامی عام:
نقل و انتقال سهام با نام (بااسم) باید در دفتر شرکت به ثبت برسد.
در این مورد صاحب سهم بایددر سهام بانام شخصاًیا به توسط وکیل انتقال مزبوررا در دفتر شرکت تصدیق و امضانماید.
شرکت های سهامی خاص:
از آن جا که در شرکت های سهامی،سرمایه شرکت وثیقه ی طلب طلبکاران است و شخصیت شرکا در آن اهمیت ندارد، لذا نقل و انتقال سهام در آن آزادانه است.یعنی شریک می تواند در مواقع لزوم،با انتقال سهم خود از شرکت خارج شود.بنابراین،در شرکت های سهامی خاص آزادی انتقال سهم مورد قبول قرار گرفته است.اما به موجب ماده 41 ل.ق مجمع عمومی یا مدیران شرکت می توانند این آزادی را محدود نمایند و شروطی را برای انتقال سهام قرار دهند.بدین ترتیب،چنانچه در اساسنامه شرکت سهامی خاص،شرطی مبنی بر منوط کردن انتقال سهام به تصمیم مجمع عمومی یا هیات مدیره وجود نداشته باشد،نقل و انتقال سهام کاملاَ آزاد است.
نقل و انتقال سهام با نام در شرکت های سهامی خاص:
نقل و انتقال سهام در این شرکتها ،مستلزم تنظیم سند رسمی نیست ،اما در مقررات قانونی تشریفاتی برای انتقال سهام با نام قرار داده شده است.
ماده 40 لایحه اصلاحی 1347 مقرر داشته است که: " انتقال سهام بانام باید در دفتر سهام شرکت ثبت شود و انتقال دهنده یا وکیل و یا نماینده قانونی او باید انتقال را در دفتر مذبور امضاء کند. در مواردی که تمام مبلغ اسمی سهام پرداخت نشده است، آدرس انتقال گیرنده نیز در دفتر ثبت شرکتها ذکر و توسط انتقال گیرنده و یا وکیل و یا نمایند قانونی او امضا می شود و از نظر اجرایی، تعهدات ناشی از نقل و انتقال سهم معتبر خواهد بود. در صورتی که انتقال سهام بانام بدون رعایت شرایط فوق انجام شود، از نظر شرکت و شخص ثالث بی اعتبار است". درصورت عدم رعایت شرایط مزبور، سند انتقال تنها بین انتقال دهنده و انتقال گیرنده از اعتبار برخوردار است و در مقابل شرکت و اشخاص ثالث بلااثر و فاقد اعتبار است.
ماده ۲۵ قانون تجارت:" انتقال سهام با اسم(بانام) باید در دفتر شرکت به ثبت برسد صاحب سهم باید شخصاًیا به توسط وکیل انتقال را در دفتر شرکت تصدیق و امضانماید."
شرایط انتقال سهام با نام
ابتدا باید تشریفات قانونی و امضای انتقال در دفتر سهام شرکت به ثبت برسد و این انتقال از طریق تنظیم صورتجلسه انتقال سهام به اداره ثبت شرکتها اطلاع داده شود. دفتر سهام شرکت رسمیت دارد و پس از ثبت انتقال سهام در آن، نقل و انتقال جنبه قانونی پیدا می کند و در مقابل شرکت و اشخاص ثالث نیز معتبر خواهد بود.
در صورتی که انتقال سهام بانام از طریق نماینده وی انجام شود، باید وکالتنامه رسمی یا نامه رسمی و قانونی نمایندگی در هنگام ثبت در دفاتر سهام شرکت و ثبت شرکتها ارائه شود و شماره ثبت وکالتنامه یا نامه رسمی نمایندگی در دفتر ثبت ذکر گردد.
برای نقل و انتقال در شرکت سهامی خاص تمامی افراد واگذارکننده سهام و گیرنده می بایست مالیات خود را به ادارات مربوطه پرداخت نمایند.با این اوصاف، مراحل نقل و انتقال در شرکت سهامی خاص عبارت است از:
_تنظیم صورتجلسه
_مراجعه ی واگذار کنندگان سهامی و گیرنده به اداره مالیاتی ممیز مالیاتی شرکت مربوطه
__پرداخت مالیات انتقال سهام و اخذ گواهی پرداخت مالیات
_ارایه ی مدارک ثبتی
نقل و انتقال سهام بی نام در شرکت های سهامی خاص:
طبق ماده 30 لایحه قانونی 1347، تا زمانی که تمام مبلغ اسمی هر سهم پرداخت نشده باشد، صدور ورقه سهم بینام یا گواهینامه موقت بینام ممنوع خواهد بود. به تعهد کننده اینگونه سهام، گواهینامه موقت بانام داده می شود که نقل و انتقال آن براساس مقررات مربوط به نقل و انتقال سهام بانام انجام می شود. بر طبق این ماده می توان گفت:
-پرداخت مبالغ پرداخت نشده سهام بی نام با صدور گواهینامه موقت با نام، تضمین می شود. در غیر اینصوررت شرکت در زمان دریافت مبالغ پرداخت نشده سهام بی نام، دچار مشکل می شود چرا که صاحب سهام که وظیفه پرداخت مبلغ سهام را دارد، مشخص نیست.
-شرکت نمی تواند در ابتدای انتشار، سهام را بصورت بی نام منتشر نماید حتی اگر در زمان پذیره نویسی، متقاضی دریافت سهام، اقدام به امضای ورقه تعهد سهام بی نام کند. بنابراین اگر شرکتی سهام بی نام صادر کند تا زمانی که تمام مبلغ اسمی سهام پرداخت نشود، سهام شرکت حالت تعلیق خواهد داشت. به همین دلیل گواهی سهام با نام در حکم سهام بی نام است و طبق ماده 48 قانون مالیاتهای مستقیم سال 66، از منظر مالیاتی شامل مقررات سهام بی نام خواهد بود.
طبق ماده ۲۴ قانون تجارت:" سهام بیاسم(بی نام) به صورت سند در وجه حامل مرتب و دارنده آن مالک شناخته میشود مگر آنکه خلاف آن قانوناً ثابت گردد - نقل و انتقالاین نوع سهام به قبض واقباض به عمل میآید.
شرکت های با مسوولیت محدود:
ماده 102 قانون تجارت
سهمالشرکه شرکاء نمیتواند بشکل اوراق تجارتی قابل انتقال اعم از بااسم یا بیاسم و غیره درآید. سهمالشرکه را نمیتوان منتقل بغیر نمود مگر با رضایت عده از شرکاء که لااقل سه ربع سرمایه متعلق به آنها بوده و اکثریت عددی نیز داشته باشند.
ماده ۱۰۳ قانون تجارت
انتقال سهمالشرکه بعمل نخواهد آمد مگر بموجب سند رسمی.
ماده ۱۰۵ قانون تجارت
مدیران شرکت کلیه اختیارات لازمه را برای نمایندگی و اداره شرکت خواهند داشت مگر اینکه در اساسنامه غیر این ترتیب مقرر شده باشد هر قرارداد راجع به محدود کردن اختیارات مدیران که در اساسنامه تصریح به آن نشده در مقابل اشخاص ثالث باطل و کان لم یکن است.
ماده ۱۱۱ قانون تجارت
هر تغییر دیگری راجع باساسنامه باید باکثریت عددی شرکاء که لااقل سه ربع سرمایه را نیز دارا باشند بعمل آید مگر اینکه در اساسنامه اکثریت دیگری مقرر شده باشد.
نقل وانتقال سهم الشرکه درشرکت های با مسوولیت محدود:
دراین شرکتها، سهم الشرکه شرکا نمیتواند به شکل اوراق تجارتی انتقال پیدا کند. چه به صورت با نام و چه به صورت بی نام.
از شرایط اساسی نقل و انتقال سهام شرکت با مسئولیت محدود رضایت شرکا است.
شما برای این انتقال سهم الشرکه باید رضایت اکثریت عددی و اکثریت سرمایه شرکا را به دست آورید. شرکتی با مسئولیت محدود را تصور کنید با 5 شریک. میزان سرمایه شرکت نیز 120هزار تومان است.
چهار شریک 25 هزار تومان و یک شریک 20هزار تومان آورده دارند. اکثریت عددی همان تعداد شرکا است. یعنی حداقل نصف بعلاوه یک شرکا باید رضایت داشته باشند. در این مثال یعنی از این ۵ نفر، حداقل 3 نفر به این انتقال رضایت داشته باشند.
داشتن اکثریت سرمایه نیز یعنی این دسته از شرکای موافق انتقال، باید دارای اکثریت سرمایه شرکت (یعنی حداقل سه چهارم آن را) داشته باشند. در این مثال اگر این سه شریک همان شرکایی باشند که 25هزار تومان آورده داشتهاند، این انتقال میسر نخواهد بود.
زیرا سه چهارم مبغ سرمایه این شرکت، میشود 90 هزار تومان. که جمع سرمایه این سه شریک میشود 75 هزار تومان. در همین مثال اگر 4 شریکی که هرکدام 25 هزار تومان در شرکت سرمایه دارند، رضایت داشته باشند، هم اکثریت عددی را دارند و هم اکثریت سرمایه را.
سهم الشرکه شرکاء شرکت با مسئولیت محدود اعم از نقدی و غیر نقدی ارزیابی گردیده قابل انتقال به اشخاص دیگر است با رعایت دو شرط ذیل :
1- رضایت عده ای از شرکاء که لااقل سه ربع سرمایه متعلق به آن ها بوده و اکثریت عددی نیز داشته باشند نسبت به انتقال جلب شود.
2-انتقال با اطلاع شرکاء به موجب سند رسمی به عمل آید. ثبت در دفاتر دفاتر ثبت شرکت ها نیز در حکم ثبت در سند رسمی است زیرا دفتر ثبت شرکت ها جزو دفاتر رسمی محسوب می گردد.
پس سهم الشرکه با اکثریت عددی شرکا به علاوه این که این اکثریت نه تنها از نظر عددی باید بیشتر از نصف باشد بلکه باید جمع شرکاء شرکت در این اکثریت بیش از سه ربع سرمایه باشد.
لازم به توضیح است در صورتیکه تعداد شرکاء از 12 نفر بیشتر باشد انتخاب هیأت نظار مرکب از سه نفرالزامی و در هنگام تنظیم صورتجلسه نقل و انتقال سهم الشرکه ، ابتدا می بایست نام اعضای هیأت نظار نوشته شود و تمام شرکا ذیل صفحات صورتجلسه را امضا نمایند.
در صورتیکه جلسه با اکثریت شرکاء تشکیل شده باشد رعایت دعوت شرکاء وفق اساسنامه شرکت یا قانون تجارت با ارائه مستندات الزامی است.
همچنین در صورتی که شریکی که سهم الشرکه خود را منتقل نموده است عضو هیئت مدیره بوده ، در این صورت بایستی بعد از جلسه مجمع عمومی عادی یا عادی به طور فوق العاده تشکیل و نسبت به تعیین عضو جدید هیئت مدیره اقدام شود.
صورتجلسه نقل و انتقال سهام شرکت با مسئولیت محدود
بسمه تعالی
نام شرکت…………………………………. شماره ثبت ……………………….. و شناسه ملی …………………….. سرمایه ثبت شده ………………………… ریال در تاریخ …………………….. ساعت …………………. مجمع عمومی فوق العاده شرکت با حضور کلیه شرکاء/ اکثریت شرکاء در محل شرکت تشکیل و نسبت به نقل و انتقال سهم الشرکه خانم ها / آقایان …………………………………. به خانم ها / آقایان …………………………………. بشرح ذیل اتخاذ تصمیم شد.
نام شرکاء میزان سهم الشرکه
1ـ خانم / آقای …………………………. دارای …………………………. ریال سهم الشرکه
2ـ خانم / آقای …………………………. دارای …………………………. ریال سهم الشرکه
3ـ خانم / آقای …………………………. دارای …………………………. ریال سهم الشرکه
4ـ خانم / آقای …………………………. دارای …………………………. ریال سهم الشرکه
پس از مذاکره مقرر شد که خانم / آقای ……………………………… به شماره ملی ……………………
.که دارای …………………………. ریال سهم الشرکه می باشد با رعایت مفاد ماده 103 قانون تجارت و بموجب سند صلح به شماره …………… مورخ ……………. صادره از دفتراسناد رسمی ………………. حوزه ثبتی …………… کلیه سهم الشرکه / یا مقداری از سهم الشرکه خود را به خانم / آقای……………………………. فرزند ……………….. متولد……………. شماره شناسنامه ………….. و شناسه ملی …………… آدرس محل سکونت…………………………………………………………………………………… منتقل و از شرکت خارج شد و دیگر هیچ گونه حق و سمتی در شرکت ندارد و این نقل و انتقال سهم الشرکه مورد موافقت کلیه شرکاء / اکثریت شرکاء با رعایت مفاد ماده 102 قانون تجارت قرار گرفت.
به خانم / آقای ……………………………… احدی از شرکاء یاوکیل رسمی شرکت وکالت داده شد که ضمن مراجعه به اداره ثبت شرکتها نسبت به ثبت صورتجلسه و پرداخت حق الثبت و امضاء ذیل دفتر ثبت اقدام نماید.
نام شرکاء میزان سهم الشرکه
خانم / آقای ………………………………. دارای ………………. امضاء
خانم / آقای ………………………………. دارای ………………. امضاء
خانم / آقای ………………………………. دارای ………………. امضاء
مدارک لازم برای انتقال سهام شرکت با مسئولیت محدود
1-صورتجلسه مجمع عمومی فوق العاده
2-مدارک مثبته دعوت وفق اساسنامه شرکت و قانون تجارت در صورت تشکیل مجمع با اکثریت شرکاء
3-فتوکپی شناسنامه افرادی که به عنوان شریک جدید وارد شرکت سهامی می شوند ضروری است.
4-مفاصاحساب مالیاتی از اداره کل مالیات بر شرکت ها (سازمان امور مالیاتی کشور)
انتقال سهام متوفی در شرکت با مسئولیت محدود
قانون تجارت در مورد شرکت با مسئولیت محدود فقط در مقام بیان اسباب انحلال در بند ” د ” ماده 114 فوت یکی از شرکا را در صورتی که در اساسنامه پیش بینی شده باشد موجب انحلال شرکت دانسته است.
بنابراین در صورت سکوت اساسنامه فوت شریک تاثیری در حیات شرکت و نحوه اداره شرکت ندارد. باید افزود که در فوت خصوصیتی نیست. بنابراین ، همین احکام در صورت وقوع انتقال قهری به سبب مصادره اموال نیز جاری است.
روش انتقال سهام شرکت با مسئولیت محدود
در همین راستا دفاتر اسناد رسمی در بررسی میزان سهم الشرکه شرکا و سرمایه شرکت از مرجع ثبت شرکت ها استعلام می نمایند و پس از پاسخ استعلام ثبت شرکتها نسبت به تنظیم سند صلح اقدام می نمایند.
توصیه می شود انتقال میزان سهم الشرکه بطور دقیق مشخص شده باشد.
منظور از “سهم الشرکه” آورده هر یک از شرکاء به شرکت یا به عبارت دیگر، مقداری از سرمایه شرکت است که به هر یک از آن ها تعلق دارد. “سهم الشرکه شرکاء، نمی تواند به شکل اوراق تجارتی قابل انتقال اعم از با نام یا بی نام و غیره، در آید.
سهم الشرکه را نمی توان منتقل به غیر نمود، مگر با رضایت عده ای از شرکاء که لااقل سه ربع سرمایه متعلق به آن ها بوده و اکثریت عددی نیز داشته باشند.”
بنابراین ، بر خلاف شرکت سهامی، سرمایه هر یک از سهامداران به شکل اوراق تجارتی قابل انتقال به دیگری به صورت سهام با نام، بی نام یا سهام ممتاز می باشد، سهم الشرکه یعنی سرمایه هر یک از شرکاء در شرکت با مسئولیت محدود، نمی تواند به شکل اوراق تجارتی قابل انتقال به غیر باشد.
همچنین انتقال سهم الشرکه به غیر، اعم از یکی از شرکای همان شرکت یا شخص ثالث، ممکن می باشد. ولی برای این امر، شرایطی به شرح ذیل لازم است:
عده ای از شرکاء که لااقل سه چهارم سرمایه شرکت متعلق به آن ها باشد،با انتقال موافق باشند.
شرکای موافق با انتقال،علاوه بر دارا بودن سه چهارم سرمایه شرکت،اکثریت عددی نیز داشته باشند.
انتقال سهم الشرکه،با “سند رسمی” به عمل آید.
شرکت های تضامنی:
نقل وانتقال سهم الشرکه درشرکت های تضامنی:
طبق ماده قانون ۱۲۳ قانون تجارت:
در شرکت تضامنی هیچیک از شرکاء نمیتواند سهم خود را بدیگری منتقل کند مگر برضایت تمام شرکاء.
در شرکت های تضامنی به دلیل مسوولیت ویژه سهامداران ضامن ،رضایت کلیه شرکا حتی در صورتی که منتقل الیه یکی از شرکای شرکت باشد نیز الزامی است.
انتقال سهام متوفی در شرکت تضامنی:
با وحدت ملاک ماده123 قانون تجارت،می توان گفت جهت ورود وارث متوفی بهعنوان شریک جدیددر شرکت مرقوم ، رضایت سایر شرکاء الزامی است.چنانچه همگی شرکاء موافق ورود وارث متوفی به شرکت نباشند،شرکت منحل خواهد شد.
چنانچه شرکای شرکت با عضویت و ورود وارث متوفی به شرکت موافق باشند،در این صورت موافقت یا رضایت وارث مزبور نیز الزامی است چون اشخاص را نمی توان اجبار به این امر نمود.
شریک جدید، ظرف یک ماه از تاریخ فوت شریک سابق، باید درخصوص ورود به شرکت تصمیمگیری نموده و رضایت خود را کتباً اعلام نماید.
چنانچه وارث یا وراث شریک متوفی اعلام رضایت نمایند، شرکت باقی خواهد ماند و شریک یا شرکای جدید در سود و زیان این مدت یکماهه نیز شریک خواهند بود.
اگر تمام یا تعدادی از وراث متوفی راضی به شراکت نباشند، صرفاً در منافع حاصله در این یک ماه، شریک بوده و شرکت نیز منحل خواهد شد.
شرکت های مختلط غیر سهامی
نقل وانتقال سهم الشرکه درشرکت های مختلط غیر سهامی:
طبق ماده 141 قانون تجارت:
" شرکت مختلط غیرسهامی شرکتی است که برای امور تجاری در تحت اسم مخصوصی بیم یک یا چند نفر شریک ضامن و یک یا چند نفر شریک بامسئولیت محدود بدون انتشار سهام تشکیل می شود. شریک ضامن مسئول کلیه قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود. شریک بامسئولیت محدود کسی است که مسئولیت او فقط تا میزان سرمایه ای است که در شرکت گذارده و یا بایستی بگذارد. در اسم شرکت باید عبارت ( شرکت مختلط ) و لااقل اسم یکی از شرکای ضامن قید شود ".
در این شرکت ،شرکای ضامن برای نقل و انتقال سهم الشرکه خود نیازمند رضایت تمامی شرکا هستند؛ چه منتقل الیه داخل در شرکای شرکت باشد یا خارج از آن. هرگونه نقل و انتقال بدون رعایت این شرط باطل و بلااثر است.
طبق ماده148 قانون مزبور، شریک بامسئولیت محدود نمی تواند بدون رضایت دیگر شرکا، سهم الشرکه خود را به اشخاص ثالث انتقال دهد. اما می تواند آن را به شرکای دیگر منتقل کند.در صورت انتقال سهم الشرکه خود به شخص ثالث (خارج از شرکت)، انتقال گیرنده نه حق دخالت در اداره شرکت دارد ونه حق نظارت بر امور آن.این امر از قواعد آمره محسوب و لذا قراردادن هر شرط خلاف این قاعده در اساسنامه یا شرکتنامه شرکت، باطل و بلااثر است.
شرکت های مختلط سهامی
نقل وانتقال سهم الشرکه درشرکت های مختلط سهامی:
طبق ماده 162 قانون تجارت:
" شرکت مختلط سهامی، شرکتی است بین یک یا چند شریک ضامن از یک سو و دو یا چند شریک سهامی از سوی دیگر، به منظور امور تجاری، که در آن در صورتی که دارایی شرکت در زمان انحلال برای تادیه دیون کافی نباشد، هر شریک ضامن مسئول تادیه کلیه دیون است، ولی مسئولیت شریک سهامی، فقط به میزان سهام او در شرکت است. در این شرکت سرمایه شرکاء سهامی، به صورت سهام در می آید، اما سرمایه شرکاء تضامنی به صورت سهام در نمی آید."
در خصوص نقل وانتقال سهام در این نوع شرکتها ،قانون ساکت است لکن به واسطه قیاس با شرکت های مختلط غیرسهامی، می توان در این شرکت ها نیز نقل و انتقال سهم الشرکه را منوط به رضایت تمام شرکاء دانست.
شرکت های نسبی
نقل وانتقال سهم الشرکه درشرکت های نسبی:
شرکت نسبی از جهت انتقال سهم مشابه شرکت تضامنی است. هریک از شرکای شرکت نسبی که قصد انتقال سهم را داشته باشند، باید با رضایت همه شرکا منتقل کنند. یکی دیگر از مسئولیتهای شرکا در شرکت نسبی، بررسی انتقال سهم و اعلام رضایت یا عدم رضایت ایشان است.
طبق ماده ۱۸۵ قانون تجارت مانند شرکت تضامنی منوط به رضایت تمام شرکا است در شرکت نسبی مانندشرکت تضامنی، تعداد مدیران ممکن است یک یا چند نفر باشند تعداد مدیران میتواند زوج یا فرد باشد مدت مدیریت ممکن است محدود به مدت خاص یا نامحدود باشد ممکن است از بین خود شرکا یا خارج از شرکا تعیین شوند.
تفاوت شرکت نسبی با شرکت تضامنی:
شرکت نسبی، مانند شرکت تضامنی است،با این تفاوت که در شرکت تضامنی، شرکا در مقابل طلبکاران متضامناً، مسئول پرداخت قروض شرکت هستند ولی در شرکت نسبی به شرح ماده ۱۸۶ قانون تجارت« اگر دارایی شرکت نسبی برای تأدیه تمام قروض شرکت کافی نباشدهریک از شرکا به نسبت سرمایه ای که در شرکت داشته مسئول تأدیه قروض شرکت است».
طبق ماده ۱۸۳ قانون تجارت:
"شرکت نسبی شرکتی است که برای امور تجارتی در تحت اسم مخصوصی بین دو یا چند نفر تشکیل و مسوولیت هر یک از شرکاء به نسبت سرمایهای است که در شرکت گذاشته".
نقل وانتقال سهام درشرکت های تعاونی:
سهام در شرکت های تعاونی معمولاً فقط بین اعضا قابل انتقال است و انتقال آن به غیر، نیازمند رعایت ضوابط خاصی است که توسط اساسنامه شرکت یا قوانین تعاون مشخص می شود.
طبق ماده ۱۹۰ قانون تجارت، شرکت تعاونی تولید، شرکتی است که بین عده ارباب حرف تشکیل می شود و شرکا مشاغل خود را برای تولید و فروش اشیا یا اجناس به کار می برند.
همچنین طبق ماده ۲ دستورالعمل تشکیل تعاونی ها، شرکت های تعاونی به لحاظ عضویت به دو دسته تقسیم می شوند:
شرکت تعاونی عام
شرکتی است که عضویت در آن برای همه آزاد می باشد و مؤسسین یا شرکت باید برای تأمین قسمتی از سرمایه اولیه و یا افزایش سرمایه شرکت سهام آن را به عموم عرضه نمایند.
شرکت تعاونی خاص
شرکتی است که عضویت در آن منحصراً برای گروهی خاص از قبیل: کارگران، کارمندان، کشاورزان، دانشجویان، ایثارگران، زنان، مشاغل خاص و نظایر اینها آزاد باشد، بدیهی است تعاونی موظف به پذیرش متقاضیان واجد شرایط بوده و از این نظر محدودیتی برای عضویت وجود ندارد.
انتقال سهام شرکتهای تعاونی به اشکال اختیاری واجباری قابل تقسیم است:
الف) انتقال اختیاری سهام به عضو :
انتقال سهام به عضو همان شرکت تعاونی مجاز است. عضو شرکت تعاونی می تواند سهم یا سهام خود را به عضو دیگر همان شرکت تعاونی منتقل کند. قانون بخش تعاونی در این خصوص بیان صریحی ندارد و این امر از بند 4 ماده 37 این قانون که تصمیم گیری درباره انتقال سهام اعضا به یکدیگر را به هیئت مدیره شرکت تعاونی واگذار کرده است ، مستفاد می شود. در نمونه اساسنامه ، شرکت تعاونی نیز آمده است : انتقال سهام شرکت تعاونی به اعضا یا متقاضیان جدید عضویت که واجد شرایط باشند ، با موافقت هیئت مدیره مجاز است. لازم به یادآوری است ، مراتب نقل و انتقال و مشخصات منتقل الیه باید در دفتر سهام شرکت تعاونی ثبت و به امضای ناقل و منتقل الیه یا وکیل یا نماینده قانونی آن ها برسد. در صورتی که تمام مبلغ سهم پرداخت نشده باشد ، تادیه آن به ترتیب مقرر و در ظرف مدتی که در اساسنامه تعیین شده است ، بر عهده منتقل الیه خواهد بود.
ب) انتقال اختیاری به غیر عضو :
انتقال اختیاری سهام شرکت تعاونی به غیر عضو مجاز نیست. این امر از مفهوم مخالف مفاد بند 4 ماده 37 قانون بخش تعاونی ، که فقط انتقال سهام اعضا به یکدیگر را تجویز می کند ، حاصل می شود.
ج) انتقال قهری به عضو شرکت تعاونی:
اگر عضو شرکت تعاونی فوت کند ، سهم یا سهامی که وی در شرکت تعاونی دارد – مانند سایر اموال و حقوق مالی وی – قهراَ به وراث یا وارث او منتقل می شود و اگر وارث وی عضو همان شرکت تعاونی باشد ، در این حال انتقال قهری سهم شرکت تعاونی به عضو تحقق پیدا می کند و عضو مذکور علاوه بر سهم یا سهام خود در شرکت ، صاحب سهم یا سهام عضو متوفی نیز می شود. ممکن است در اثر انتقال سهم یا سهام متوفی ، مقدار سهام عضو وارث در اثر افزایش ، از تساوی مقرر در شرکت هایی که تعداد سهام اعضا برابر است ، خارج شود یا از نصاب مقرر ( حداکثر 15 درصد کل سهام ) که در آیین نامه مربوط تعیین شده است ، تجاوز کند.
د) انتقال قهری به غیر عضو :
انتقال قهری به غیر عضو وقتی پیش می آید که عضو شرکت تعاونی فوت کند و هیچ کدام یا بعضی از ورثه وی که سهام به آن ها منتقل می شود ، عضو همان شرکت تعاونی نباشند. ماده 14 قانون بخش تعاونی در این خصوص چنین مقرر می دارد : " در صورت فوت عضو ، ورثه وی که واجد شرایط و ملتزم به رعایت و مقررات تعاونی باشند ، عضو تعاونی شناخته شده و در صورت تعدد بایستی مابه التفاوت افزایش سهم ناشی از تعدد خود را به تعاونی بپردازند ، اما اگر کتباَ اعلام نمایند که مایل به ادامه عضویت در تعاونی نیستند و یا هیچ کدام واجد شرایط نباشند ، عضویت لغو می گردد". تبصره ماده مذکور اضافه می کند : " اگر تعداد ورثه بیش از ظرفیت تعاونی باشد ، یک یا چند نفر به تعداد مورد نیاز با توافق سایر وراث، عضو تعاونی شناخته می شوند ".
