شرایط وقف و مسائل مرتبط با آن
شرایط واقف:
1-واقف باید مالک مال موقوفه باشد.
2- واقف باید مالک عین و منفعت مال وقفی باشد.
3-واقف باید دارای اهلیت باشد، یعنی از عقل ، بلوغ ، قصد و رضایت برخوردار باشد.
4- واقف نباید ورشکسته باشد.
شرایط موقوف علیه:
1- موجود بودن
2- معین و مشخص بودن موقوف علیه
3- اهلیت و صلاحیت قبض مال موقوفه
4- موقوف علیه باید شخصی غیر از خود واقف باشد
شرایط مال موقوفه:
1- مال موقوفه باید قابل بقا و ازبین رفتنی نباشد و با استفاده از آن تمام نشود
2- مال وقف باید قابل قبض و اقباض باشد.
3- مال وقفی باید عین مال بوده و قابل تصرف باشد
شرایط ابطال عقد وقف :
- از بینرفتن مالی که موضوع وقف. چنانچه مالی که موضوع وقف است خراب شود یا خوف آن باشد که منجر به خرابی می شود به صورتی که انتفاع از آن امکان پذیر نباشد می توان مال مورد وقف را فروخت مشروط به آن که عمران آن متعذر باشد و یا کسی برای عمران آن حاضر نشود.
- اگر واقف (وقف کننده) منافع موقوفه را اختصاص به پرداخت نفقه افراد واجب النفقه خود قرار دهد، وقف باطل می باشد.
- وقفکردن بر مقاصد غیرمشروع نیز باعث بطلان وقف است.
- وقفکردن بر معدوم باطل است مگراین که به تبع موجود باشد.
- وقفکردن مال از سوی اشخاص ورشکسته غیر نافذ است به این معنا که اگر طلبکاران وقف را تنفیذ کنند این وقف صحیح است اما اگر رد نمایند وقف باطل است.
- وقفکردن مال از سوی اشخاص سفیه یا صغیر ممیز اصولا باطل می باشد و مگر در موارد خاص، که قابل تنفیذ از سوی ولی یا قیم اوست.
- در صورتی که مال موقوفه از اموال مصرف شدنی باشد، که قابل وقف کردن نیست وقف این گونه اموال باطل است.
- از آنجا که وقف حبسی دائمی می باشد،درج شرط خیار با مقتضای ذات وقف که تسبیل منفعت و فک مالکیت می باشد تعارض داشته و مبطل عقد می باشد.
- اگر واقف (وقف کننده) بخشی از منافع مال موقوفه را صرف خویش نماید، عقد نسبت به همان بخش باطل می باشد.
- مجهولماندن مصرف در وقف خاص (محصور) نیز از موجبات ابطال وقف پیش بینی شدهاست.
- وقف از جمله عقود عینی است که به این معناست که علاوه بر ایجاب و قبول به قبض نیز محتاج است. تا زمانی که به قبضنرسیده در واقع عقدی منعقد نشدهاست. پس چنانچه ایجاب و قبول واقع شو اما به تصرف موقوف علیهم دادهنشود، اثری بر این وقف مترتب نیست.
شرایط فروش مال موقوفه:
به صورت کلی امکان فروش اموال موقوفه وجود ندارد، اما در دو حالت میتوان اقدام به انتقال این اموال کرد :
- اگر مال موقوفه خراب یا نزدیک خراب شدن باشد، به نحوی که امکان استفاده از آن وجود نداشته باشد، میتوان بر اساس تشریفات قانونی، برای فروش اقدام نمود.
- اگر بین موقوف علیهم اختلاف ایجاد شود و ترس از قتل یا خرابی مال موقوفه وجود داشته باشد، امکان انتقال وجود دارد.
3- بر اساس قوانین جدید، در صورتی که حاکم شرع یا ولی فقیه بر اساس قانون اوقاف یا بنا بر یک مصلحت، فروش مال را مجاز بداند، امکان فروش مال موقوفه وجود دارد؛ البته این مجوز باید در چارچوب مقررات شرع باشد. در مواردی که بر اساس قانون تشکیل سازمان اوقاف، فروش مال مجاز باشد اجازه رئيس سازمان اوقاف به عنوان نماینده ولی فقیه ضروری است..